Türk Gemi İnşa Sektörü: Global Başarı ve Karşılaştığı Zorluklar
Türkiye, gemi inşa alanında dünya sıralamasında 12. sırada yer alıyor. Ancak, kilogram başı ihracatta durum oldukça farklı. Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre, sektördeki ortalama kilogram başı ihracat miktarı 25 dolar civarındayken, dünya genelinde toplam ihracat tutarı ve hacmi bakımından 10. sırada bulunuyor. Mega yat üretiminde ise Türkiye, İtalya’nın ardından ikinci sırada, balıkçı gemisi üretim ve ihracatında ise dünya lideri konumunda.
Gemi, Yat ve Hizmetleri İhracatçıları Birliği (GYHİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Talha Pepe, Türk tersanecilik sektörünün, 2008 krizinin ardından daha nitelikli projelere yönelerek başta Kuzey Avrupa olmak üzere önemli pazarlara adım attığını belirtiyor. Ancak, son yıllarda yaşanan gelişmelerin, bu başarıyı tehdit ettiğine dikkat çekiyor. Pepe, sektörün 20 yıllık emeklerinin kaybolma riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade ederek, bazı tersanelerin bir yıldır yeni sözleşme imzalamadığını vurguladı.
Rekor Beklentisi ve Gelecek Endişeleri
Pepe, mevcut projelerin çoğunun 1-2 yıl önce alındığını ve bu yıl sona ereceğini hatırlatarak, bu yıl için rekor ihracat beklentisi olduğunu ancak 2027 ve 2028 yıllarının sektör için pek de iç açıcı görünmediğini dile getirdi. Özellikle döviz kurlarının sabit kalmasının, yeni siparişlerdeki düşüşün ve rekabetin sektörü olumsuz etkilediğini kaydetti.
Rekabet Ortamındaki Zayıflama
Rekabet gücündeki azalmaya dikkat çeken Pepe, “Eski fiyatlarla müşteri karşısına çıkmak bir intihar” ifadesini kullanarak, geçmişte kazanılan sözleşmelerde ise zarar ettiklerini belirtti. İspanya’nın bugünkü maliyetlerle Türkiye’den %20 daha ucuz olduğunu vurgulayan Pepe, geçmiş yıllarda Türkiye’nin İspanya’dan daha rekabetçi olduğunu ifade etti.
Niş Pazarlar ve Kalite Üzerine
Pepe, özellikle Güney Kore, Çin ve Japonya’nın büyük projelerle öne çıktığını ancak ABD pazarına girmekteki zorlukların, Kanada ve Kuzey Avrupa gibi niş pazarların cazibesini artırdığını belirtti. Türk tersanelerinin kalite ve özel üretim konusunda Avrupalı armatörlerden memnuniyet aldığını vurguladı. Pepe, Avrupalı firmalara rekabetçi fiyat sunmanın önemine dikkat çekti.
Devam eden projelerin maliyet artışlarını Avrupalı firmalara yansıtmadıklarını söyleyen Pepe, sektörün yeni projelerle sürdürülebilirliğini sağlaması gerektiğini ifade etti. Yıl sonu için 2,5 milyar dolarlık bir ihracat beklentisi olduğunu vurgulayan Pepe, bu rakamın %90’dan fazlasının geçmişten gelen işlerin etkisiyle belirleneceğini belirtti.
Birleşme ve Satın Almalar Gündemde
Şu anda kapanan tersane olmadığını söyleyen GYHİB Başkanı, sektörde birleşme ve satın alma süreçlerinin gündemde olduğunu ifade etti. Bazı tersanelerin sorunlar yaşadığını ancak kapanma noktasında olmadıklarını belirten Pepe, sektörün kendi dinamikleriyle yoluna devam ettiğini vurguladı. Yenilenebilir enerji alanında yapılacak deniz üstü projelerin desteklenmesinin değerli olduğunu kaydeden Pepe, Türk tersanelerinin bu tür projelere katkı sağlamaya hazır olduklarını dile getirdi.
