Brent Petrol Fiyatlarında Tarihi Artışlar: Hürmüz Boğazı’ndaki Gerginlik Etkili Oldu
Uluslararası alanda referans niteliği taşıyan Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, 27 Şubat’taki son işlem günü itibarıyla 72,48 dolardan kapanmışken, son üç hafta içinde dalgalı bir seyir izledi. 20 Mart itibarıyla Brent petrolün fiyatı, 27 Şubat’a oranla yüzde 46,8 artarak 106,4 dolara ulaştı.
Hürmüz Boğazı’ndaki Askeri Gerginlik
Hürmüz Boğazı çevresinde, 27 Şubat ile 20 Mart tarihleri arasında İran ile ABD-İsrail arasında artan askeri tansiyon, deniz güvenliği krizi yarattı. Bu süreçte İran’ın tanker geçişlerini kısıtlaması, boğazdan geçen gemi sayısında önemli bir azalmaya neden oldu; çok sayıda petrol tankeri geçiş için beklemek zorunda kaldı.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği bu stratejik noktadaki aksama, küresel enerji piyasalarını olumsuz etkiledi. Bazı tankerler, alternatif yollar veya “gölge filo” olarak bilinen farklı bayraklı gemilerle geçiş yapma çabası içerisine girdi.
Saldırıların ardından piyasaların açıldığı 2 Mart’ta, Brent petrol fiyatları jeopolitik endişelerle birlikte 82,37 dolara kadar yükselirken, günü 77,74 dolardan kapattı. Bu, Brent petrolün varil fiyatının 17 Mart 2022’den beri en yüksek günlük artışını kaydetmesi anlamına geliyordu. Daha sonraki günlerde Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler nedeniyle tedarik kesintisi endişeleri, petrol fiyatlarının 78-86 dolar aralığında dalgalanmasına yol açtı.
Güvenlik Endişeleri Piyasaları Tetikledi
İran’ın ABD üslerine yönelik misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve önde gelen tanker ile konteyner firmalarının geçişleri durdurması, arz güvenliği endişelerini artırdı. ABD, Hint rafinerilerine Rus petrolü alma konusunda geçici bir muafiyet sağlasa da, Brent petrol fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükseldi ve ikinci haftada dalgalanmalar devam etti. 9 Mart’ta ise varil fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artarak 119,5 dolara kadar çıkarak 29 Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Doğal Gaz ve Kömür Piyasalarındaki Yükseliş
Hürmüz Boğazı’ndaki gerginlik, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasını da derinden etkiledi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından olan Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi durdurması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini tehdit eden bir risk doğurdu. Buna bağlı olarak Avrupa doğal gaz piyasasında da fiyat oynaklığı yaşandı; 27 Şubat’ta megavat saat başına 31,9 eurodan kapanan Nisan vadeli TTF kontratı, 2 Mart’ta yüzde 39 artışla 44,5 euroya yükseldi.
Kömür piyasasında da benzer artışlar gözlemlendi. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolar iken, 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara çıktı. 9 Mart’ta ise bu kontrat, 143,8 dolara kadar yükselerek, saldırılardan sonraki en yüksek kapanışı gerçekleştirmiş oldu. 3 hafta süreyle devam eden gerginlik, kömür fiyatlarını saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,9 artırarak haftayı 135 dolardan tamamladı.
Küresel enerji piyasalarındaki bu dalgalanmalar, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerginliğin etkilerini ve arz güvenliği endişelerini gözler önüne seriyor.
