Enerji Ve Gıda Piyasalarında Sarsıcı Etkiler: Hürmüz Boğazı’nda Trafik Yüzde 95 Düştü
Savaşın birinci ayını geride bıraktığımız bu günlerde, jeopolitik risklerin tırmanması enerji maliyetlerini yükseltti ve enflasyonist baskıları yeniden kışkırttı. Bu durum, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçışını hızlandırırken, altın fiyatlarında 2008 Küresel Finansal Krizi’nden bu yana en sert düşüş görüldü.
Hürmüz Boğazı’ndaki Faaliyetler Neredeyse Durma Noktasında
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) tarafından yapılan mart ayı değerlendirmesine göre, Hürmüz Boğazı’ndaki enerji ticareti faaliyetleri büyük bir darbe aldı. Savaş öncesinde günlük ortalama 129 geminin geçtiği boğazda, İran’ın geçişleri kısıtlamasıyla bu sayı mart ayında yüzde 95 azalarak günde 6’ya kadar düştü. 28 Şubat ile 31 Mart arasında boğazdan geçişine izin verilen 292 ticari gemiden 147’si boş olarak seyrederken, yüklü gemilerin büyük çoğunluğunu ham petrol ve kuru yük taşıyan gemiler oluşturdu. Bu durum, küresel tedarik zincirlerine önemli bir darbe vururken, dünya genelindeki üretim ve taşıma maliyetlerini tarihi seviyelere taşımış durumda.
Kriz Enerji Piyasalarından Gıda Sistemlerine Sıçradı
Hürmüz Boğazı’ndaki bu tıkanıklığın etkileri sadece enerji piyasalarıyla sınırlı kalmadı. Küresel gıda sistemleri de tehdit altına girdi. Küresel LNG ve petrol ticaretinin yüzde 20’sinin gerçekleştiği rotanın kapanmasıyla birlikte, Brent petrol fiyatları bir ay içinde yüzde 50’ye kadar yükseldi. Doğal gaz fiyatlarındaki artış, gübre üretim maliyetlerini de yükseltmiş durumda. Körfez bölgesindeki aksaklıklar, gübre tedarikinde kesintilere yol açarken, bu durum özellikle Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkelerde ciddi gıda güvenliği riskleri oluşturuyor.
Jeopolitik Belirsizlik ve Petrol Fiyatları
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’la ilgili yaptığı sert açıklamalar, petrol fiyatlarının dalgalanmasına yol açtı. Trump’ın “Ordumuz, İran’da geriye kalanları yok etmeye henüz başlamadı,” ifadeleri, piyasalardaki gerginliği artırdı. “Kutsal Cuma” tatili nedeniyle düşük kalan işlem hacmiyle birlikte Brent petrol fiyatı 109,24 dolar seviyelerinde sabit kalırken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol 111,54 dolardan işlem gördü.
Piyasalarda gözler, ABD’deki yapay zeka kaynaklı iş kayıplarının yansıyacağı tarım dışı istihdam verisine ve OPEC+ grubunun yarın yapacağı toplantının sonuçlarına çevrilmiş durumda.
Altın Fiyatlarında Tarihi Düşüş
Jeopolitik kriz, kıymetli madenlerin fiyatları üzerinde de derin etkiler bıraktı. Yıla rekor seviyelerde başlayan altın, enerji kaynaklı enflasyonist baskıların ABD Merkez Bankası’nın faiz indirim ihtimallerini ortadan kaldırmasıyla büyük bir çöküş yaşadı. Mart ayında altın fiyatları yüzde 11,3 değer kaybı ile Ekim 2008’den bu yana en büyük düşüşünü yaşayarak 1.113,22 dolara kadar geriledi.
Uzmanlar, savaşın uzaması halinde ticaret ve finansal piyasalardaki aksamaların derinleşerek geniş çaplı bir küresel krizi tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin para birimlerindeki zayıflamanın, gıda ve enerji ithalatını daha da pahalı hale getirerek küresel eşitsizliği artırabileceğinden endişe ediliyor.
