WIPO 2025 Raporu: Küresel Patent Başvurularında Rekor Artış
Birleşmiş Milletler’in bir kuruluşu olan Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO), 2025 için hazırlanan “Dünya Fikri Mülkiyet Göstergeleri (WIPI)” raporunu yayımladı. Rapora göre, dünya genelinde 2024’teye oranla patent başvurularında yüzde 6’lık bir artış gerçekleşti ve bu, son on yılın en hızlı büyümesi olarak kaydedildi.
Küresel patent başvuruları, 2025 itibarıyla 3,9 milyon gibi tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Patent başvurularının yaklaşık yarısını gerçekleştiren Çin, 1,9 milyon başvuru ile ön planda yer alırken, ABD 490 bin, Japonya 466 bin, Güney Kore 319 bin ve Almanya ise 133 bin başvuru ile onu izledi.
Asya’nın küresel patent başvurularındaki payı, son on yılda 9,3 puan artarak yüzde 71,2 seviyesine ulaştı. Bu artışın büyük kısmı, Asya’daki toplam başvuruların yüzde 68,5’ini temsil eden Çin’in gösterdiği güçlü büyümeyle mümkün oldu. Hindistan, patent başvuru sayısını ilk kez yıllık 100 binin üzerine çıkararak yüzde 37,5’lik bir artışla 105 bin başvuru gerçekleştirdi. Bu başarıda, ekonomik büyüme ve artan AR-GE yatırımlarının yanı sıra, girişimcilik, küçük işletmeler ve üniversiteler için patent başvuru ücretlerinin düşürülmesinin etkili olduğu belirtildi.
Türkiye, geçen yıl en fazla patent başvurusu yapan ilk 20 ülke arasında yer alarak, yüzde 11,8 artış ile çift haneli büyüme kaydeden beş ülkeden biri oldu. Türkiye’den 2025’te yaklaşık 13 bin patent başvurusu gerçekleştirildi.
Bilgisayar Teknolojisi Patent Başvurularında Önde
2024 yılı itibarıyla patent başvuruları arasında sıkça görülen alanlar arasında “bilgisayar teknolojisi” öncülüğünü sürdürdü ve küresel başvuruların yüzde 13,6’sını oluşturdu. Yeşil teknolojilere yönelik patent başvuruları ise, 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 8,8 artarak 613 bine ulaştı. Enerji depolama alanı, yeşil teknoloji başvurularının yüzde 17,4’ünü oluştururken, onu akıllı enerji ve hava kirliliği kontrolü izledi.
Danimarka, yeşil teknolojiler alanında toplam patent başvurularının yüzde 31,9’unu gerçekleştirerek bu alanda en yüksek yoğunluğu gösterdi.
Faydalı Model ve Tasarım Başvurularında Düşüş
Marka başvuruları, önceki yıllardaki daralmaların ardından 2024’te yüzde 4,1 artarak 15,9 milyon sınıra yükseldi. Ancak, küresel tasarım başvuruları yüzde 4,3 azalarak 1,5 milyona, faydalı model başvuruları ise yüzde 16,3 düşüşle 2,7 milyon seviyesine geriledi.
WIPO Genel Direktörü Daren Tang, raporun değerlendirmesinde, jeopolitik ve makroekonomik belirsizliklere rağmen fikri mülkiyet sisteminin 2025’te güçlenmeye devam ettiğini vurguladı. Patent başvurularındaki artışın 2016’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaşmasının yanı sıra, marka başvurularındaki artışın dikkat çektiğini aktardı.
Tang, şirketlerin teknoloji odaklı büyüme yatırımları gerçekleştirdiğini ve ülkelerin inovasyonu kalkınma ve refahın itici gücü olarak benimsediğini dile getirdi. Özellikle yapay zeka ve dijital teknolojilerin bu eğilimlere hız kazandırdığını belirtti. Gelişmekte olan ekonomilerin, yenilikçi ve yaratıcı potansiyellerinden faydalanarak fikri mülkiyet büyümesine katkı sağladığına dikkat çekti.
