DTÖ’den Küresel Ticaret Uyarısı: Orta Doğu’daki Çatışmalar Ekonomik Dengenin Belirleyeni Olabilir
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler Raporu’na dair güncel verileri yayımladı. Raporda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarıyla yükselen bölgesel gerilimin, enerji fiyatlarını yüksek tutması halinde küresel ticaret üzerinde beklenenden daha ağır bir darbe yaratabileceği ifade ediliyor.
Devam eden çatışmaların, enerji maliyetlerini artırarak gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde ek baskılar oluşturabileceği üzerinde durulurken, özellikle seyahat ve taşımacılık alanındaki doğabilecek aksaklıkların ticaret hacmini daraltabileceğine dikkat çekiliyor.
Geçtiğimiz yıl yapay zeka destekli ürünlerin etkisiyle kaydedilen güçlü büyümenin ardından, DTÖ raporuna göre 2026 yılında ticaretin yavaşlama eğiliminde olacağı öngörülüyor. Raporda yapılan açıklamada, “Orta Doğu’daki devam eden çatışmalar ve yüksek enerji fiyatları, ticaret büyümesini daha da olumsuz etkileyebilir. Ancak, çatışmaların sona ermesi durumunda ve yapay zeka yatırımlarındaki artış devam ederse, küresel ticaret görünümü olumlu yönde değişebilir.” denildi.
DTÖ ekonomistleri, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) fiyatlarının 2026 boyunca yüksek kalması durumunda, küresel mal ticareti büyüme tahmininin %1,4’e kadar gerileyebileceğini belirtti.
“Gıda Güvenliği Tehlikede”
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, Orta Doğu’daki krizin gıda güvenliği ve tüketici maliyetleri üzerindeki tehditlerine dikkat çekti. Okonjo-Iweala, “Enerji fiyatlarındaki artış, gıda güvenliği ve işletmeler üzerindeki maliyet baskıları aracılığıyla küresel ticaret risklerini artırmaktadır.” ifadelerini kullandı.
Küresel ticaretin karşı karşıya olduğu risklere karşı üye ülkelere iş birliği çağrısı yapan Okonjo-Iweala, öngörülebilir politikaların benimsenmesiyle dünya genelindeki ekonomik yükün hafifletilebileceğine inandığını belirtti.
DTÖ raporunda, Orta Doğu’daki çatışmanın lojistik boyutuna dair de önemli bilgiler yer alıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların, küresel tarım için kritik öneme sahip gübre sevkiyatını olumsuz etkilediği vurgulanıyor. Özellikle dünyanın gübre ihracatının üçte birinin bu bölgeden geçtiği hatırlatılıyor; Hindistan, Tayland ve Brezilya gibi büyük tarım üreticilerinin ciddi ithalat riskleriyle karşı karşıya olduğu kaydediliyor.
Rapor ayrıca, yapay zeka odaklı ürünlerin etkisiyle 2025’te %4,6 büyüyen küresel mal ticaretinin, jeopolitik risklerin etkisiyle 2026’da %1,9’a gerilemesinin beklendiğini aktarıyor. Ancak, Orta Doğu’daki krizin derinleşmesi durumunda bu rakamın daha da aşağı çekilebileceği ve hizmet ticaretindeki büyümenin %4,1’e kadar yavaşlayabileceği tahmin ediliyor.
