DTÖ, Çin’in Türkiye’ye Açtığı Ticaret Davasında Kararını Verdi
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Çin’in Türkiye’ye karşı açtığı ticaret davasıyla ilgili önemli bir karar aldı. Anlaşmazlık paneli, Türkiye’nin Çin menşeli otomobillere uyguladığı bazı vergi ve ithalat düzenlemelerinin DTÖ’nün kurallarıyla tutarsız olduğunu belirtti.
Panel, özellikle elektrikli otomobiller için uygulanan yüzde 40 ek gümrük vergisi ve hibrit araçlara getirilen ek vergilerin DTÖ kurallarını ihlal ettiğini açıkladı. Ayrıca, bu araçlar için satış sonrası hizmet şartlarının da ayrımcı buldu. Ancak, bu kararın Türkiye’nin ilgili düzenlemeleri hemen kaldıracağı anlamına gelmediği, yürürlüğe girmesi için DTÖ Anlaşmazlıkların Halli Organı tarafından onaylanması veya temyiz sürecinin tamamlanması gerektiği kaydedildi.
Çin’in Tepkisi ve Gereken Düzenlemeler
Çin Ticaret Bakanlığı, panelin kararını memnuniyetle karşıladığını belirtirken, Türkiye’yi uygulamalarını DTÖ kurallarına uygun hale getirmeye davet etti. Bu davanın temelinde ise Türkiye’nin son yıllarda Çin menşeli otomobillere karşı aldığı koruma önlemleri yatıyor. 2023’te Türkiye, Çin’den gelen elektrikli araçlara yönelik yüzde 40 ek gümrük vergisi uygulamaya başladı ve 2024’te bu tedbirleri hibrit araçları da kapsayacak şekilde genişletti.
Yeni ithalat şartları arasında, ithalatçı firmaların Türkiye’de çağrı merkezi kurmaları, birden fazla yetkili servis açmaları ve çeşitli belgelere sahip olmaları gerekiyor. Çin, bu düzenlemelerin kendi üreticilerini hedef aldığını savunarak Ekim 2024’te konuyu DTÖ’ye taşıdı.
DTÖ Panelinin Değerlendirmeleri
Panel, elektrikli otomobillere uygulanan yüzde 40 ek gümrük vergisinin Türkiye’nin GATT 1994 kapsamındaki taahhütlerini aştığını ifade etti. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelerden gelen araçlara uygulanan muafiyetlerin Çin aleyhine ayrıcalıklı bir durum oluşturduğunu da belirtti.
Ancak, serbest ticaret anlaşmaları kapsamında tanınan muafiyetlerin hukuken geçerli olabileceği ve yalnızca Venezuela için bu durumun geçerli olmadığı raporda ifade edildi.
Uygulama Süreci ve Küresel Etkileri
DTÖ panel raporu, doğrudan uygulanabilir bir nihai karar değil; taraflar rapora itiraz edebilir. Ancak, mevcut durumda DTÖ Temyiz Organı’nın işlevini yitirmiş olması nedeniyle sürecin uzayabileceği öngörülüyor.
Uygulanan önlemler, Çinli otomobil markalarının satışlarını olumsuz etkiledi. 2023 yılının ilk yarısında Çinli markaların araç satışları yüzde 39,6 oranında düşerek 28 bin 602 adede geriledi. Pazar payları ise bir yılda yüzde 7,8’den yüzde 5,1’e düştü.
Chery Grubu, sınırlı bir artış yaşarken, BYD’nin satışlarının önemli bir düşüş gösterdiği ortaya kondu. Chery markası, satışlarını 15 bin 346’dan 12 bin 690’a indirirken, Omoda ve Jaecoo markalarının toplam satışları 6 bin 623 adede ulaştı. Türkiye pazarındaki Çinli marka sayısı da 10’dan 7’ye düştü.
