Şi Cinping’den Küresel Ticaret İçin Önemli Mesajlar
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ile yapılacak görüşmeden önce dünya genelinde artan korumacılığa karşı uyarıda bulundu. 18 Kasım Çarşamba günü, Çin’in Shenzhen kentinde gerçekleştirilen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) İş Dünyası Zirvesi’nde konuşan Şi, gümrük vergilerini azaltma ve Çin pazarına erişimi kolaylaştırma taahhüdünde bulundu. Bu açıklama, Washington’un Çinli şirketlerin gelişmiş Amerikan yapay zekâ çiplerine erişimini zora sokan yeni düzenlemeleri devreye almasının ardından geldi.
Serbest Ticaret Çığlığı
21 ekonominin bir araya geldiği APEC toplantısında Şi, serbest ticaret ve yabancı yatırımların önündeki engellerin kaldırılmasına yönelik önemli mesajlar verdi. Dünya Ticaret Örgütü merkezli çok taraflı ticaret sisteminin korunması gerektiğini savunan Şi, küresel tedarik zincirlerinin sağlıklı bir şekilde işlemesinin önemine de vurgu yaptı. Çin lideri, yabancı şirketlerin pazara girişini kolaylaştırma sözü verirken, belirli ürünler için yeni vergi oranları veya indirim takvimi konusunda herhangi bir bilgi paylaşımında bulunmadı.
ABD’den Yeni İhracat İzinleri
Çin’in ticaret engellerinin azaltılması talebinin gündemde olduğu bir süreçte, ABD Temsilcileri, gelişmiş teknoloji ihracatında sıkı denetimlere gitti. ABD Ticaret Bakanlığı, 16 Kasım’da duyurduğu yeni düzenlemeyle gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya’ya ihraç edilmesi için yeni lisans koşulları getirdi. Bu önlem, Amerikan teknolojisinin üçüncü ülkeler aracılığıyla Çin’e ulaşımını engellemeyi amaçlamaktadır.
Ticaret Görüşmelerine Yük Katan Yapay Zeka Rekabeti
ABD ile Çin arasındaki teknoloji mücadelesi, yalnızca çip satışlarıyla sınırlı kalmıyor. Gelişmiş yarı iletkenler, veri merkezleri ve yapay zekâ sistemleri, bu iki ülke arasındaki ekonomik rekabetin temel konularını oluşturuyor. Çinli teknoloji firmaları, gelişmiş işlemcilere erişim arayışındayken, ABD, bu ürünlerin askeri alanda kullanılma endişesiyle ihracatı kontrol altında tutmaya çalışıyor. Öte yandan, Çin yerli çip üretimini artırmak için yüklü yatırımlar gerçekleştiriyor.
Trump ve Şi’nin Zorlu Görüşmesi
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 19 Kasım Perşembe günü Shenzhen’de gerçekleştirecekleri ikili görüşmenin önemli sonuçlar doğurması bekleniyor. Görüşmenin gündeminde karşılıklı gümrük vergileri, teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamalar ve ticaret mutabakatının uygulanması gibi başlıklar yer alacak. Ayrıca, görüşmeye Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılacağı üçlü toplantıda, İran ve Ukrayna’daki gelişmeler ile nükleer silah kontrolü gibi güvenlik konularının ele alınması bekleniyor.
Piyasalarda Bekleyiş
APEC Zirvesi’nde serbest ticaret çağrılarının yapılmasına rağmen, küresel piyasalarda asıl odak noktası liderlerin açıklayacağı somut kararların üzerinde yoğunlaşıyor. ABD ile Çin arasında gümrük vergilerinin indirilmesine yönelik olası ilerlemeler, karşılıklı ticaret hacmini ve tedarik zincirlerini etkileyebilir. İleri teknoloji ihracatına getirilen sınırlamaların gevşetilmesi veya sıkılaştırılması, yarı iletken üreticileri ve veri merkezi yatırımlarının geleceği açısından kritik öneme sahip. Bu nedenle, 19 Kasım’daki görüşmelerde diplomatik söylemlerle birlikte uygulanabilir ticaret kararlarının alınıp alınmayacağı büyük bir merakla takip ediliyor.
