BM İnsani Krizi Gündeme Getirdi: İran’daki İnsan Hakları İhlalleri
Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları raportörleri Mai Sato ve BM İran Uluslararası Bağımsız Soruşturma Komisyonu Başkanı Sara Hossain, son oturumda İran’daki insan hakları durumunu ele aldı. Sato, 2025 yılı itibarıyla 1600’den fazla idam cezasının uygulanacağını vurgularken, dijital alanlardaki kısıtlamalara da sert bir şekilde tepki gösterdi.
Sato, ülkedeki protestolar esnasında ortaya çıkan vakaları hatırlatarak, “Ülke genelinde sivil toplum kuruluşları tarafından 7000’den fazla ölüm rapor edilmiştir. Ayrıca, binlerce protestocunun gözaltına alındığı bildirilmektedir. Yaralıların tedavisini üstlenen sağlık çalışanları ve onları savunan avukatlar da gözaltına alındı,” diye belirtti.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri harekâtlarını hukuka aykırı bulduğunu ifade eden Sato, “Bu saldırıların amacı ne olursa olsun, sonuçları her durumda hukuka aykırıdır. Uluslararası hukuk herkes için geçerlidir,” sözleriyle durumu değerlendirdi.
Sato, mevcut saldırıların insani maliyetinin son derece ağır olduğunu, binin üzerinde sivilin hayatını kaybettiği, eğitim kurumlarının hedef alındığı ve sağlık tesislerinin tahrip edildiği raporlarını aktardı. Ayrıca, İran’daki petrol altyapısına yönelik saldırıların, su kıtlığı çeken bu ülkede ciddi uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabileceğini de dile getirdi.
İran’daki ailelerin sevdiklerine ulaşmada zorluklar yaşadığını ve gıda ile tıbbi bakımda önemli kıtlıklar olduğuna dair endişelerini aktaran Sato, “Ülkede 3 milyondan fazla kişi yerinden edilmiştir ve birçok alanda sivil koruma eksikliği söz konusudur,” dedi. Sato, saldırıların derhal durması ve tarafların diplomatik çözümlere yönelmesi gerektiğini de belirtti.
Sara Hossain, son günlerde ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı yıkıcı hava harekâtını gündeme getirerek, yaklaşık 3 haftadır süren saldırılarda artan sivil kayıplarına dair endişelerini paylaştı. Hossain, İran’ın güneyindeki Minab’da bir okulun hedef alındığını ve 168’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini vurgulayarak, bu kayıpların çoğunun 7 yaşındaki kız öğrencilerden oluştuğunu aktardı.
Hossain, “ABD’li yetkililerin bu çatışmada ‘çatışma kuralları’nın geçerli olmadığını söylemesi son derece endişe vericidir. Çatışmanın taraflarının, uluslararası insancıl hukuka uymasını izlemeye ve kanıtları toplamaya devam ediyoruz,” diye ekledi.
