İsrail’in Yerleşim Faaliyetleri: Finansmanın Perde Arkası
İsrail, 5 Haziran 1967’deki savaş sonrasında Batı Şeria’yı işgal ettikten sonra, Filistin topraklarına yerleşim faaliyetleri hızla devam etti. Ancak bu yerleşimlerin finansmanı, medyada sıkça dile getirilmeyen bir konu olarak kalmayı sürdürüyor. İşgal altındaki Batı Şeria’da Yahudileştirme politikalarının parçası olarak belirlenen bütçeler, İsrail hükümetleri tarafından açıklanıyor fakat bu bütçelerin kapsamı eksik görünüyor.
Yerleşim alanlarını geliştiren İsrailli gruplar ve buna bağlı kuruluşlar, finansman kaynaklarını genellikle gizli tutuyor. Bununla beraber, Haaretz gibi sol görüşlü medya kuruluşları ve uluslararası insan hakları örgütleri, yerleşimci grupların bazı finansal işlemlerini aydınlatan haberler yayımlamakta.
Birleşmiş Milletler, İsrail’in yerleşim inşasına yönelik uluslararası çağrılarına rağmen bu faaliyetleri durdurmaktan uzak kalıyor. Yerleşimler, iki devletli çözüm vizyonunu da tehdit eden bir durum olarak öne çıkıyor.
Yerleşim Faaliyetlerinden Etkilenilen Şirketler
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR), 26 Eylül 2025 itibarıyla Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki yerleşimlerle ilişkili olan 158 şirketi listeledi. Bu şirketlerden 138’i İsrail’e aitken, kalanları Kanada, Çin, Fransa, Almanya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya, İngiltere ve ABD’den geliyor. Çoğunluğu inşaat, gayrimenkul, turizm ve madencilik sektörlerinde faaliyet gösteren bu şirketler, uluslararası kamuoyuna da yön veriyor.
Özellikle ABD’li 6 büyük firmanın bu listede olması dikkat çekiyor. AirBnB ve Booking gibi firmalar, yerleşim yerleriyle bağlantılı hizmetler sunarak tartışmalı bir konumda bulunuyor.
Finansal Destek ve Bağışlar
İsrail’in yerleşim alanları, yurt içi ve yurt dışı birçok kaynaktan finansman sağlıyor. Haaretz’in 2015 yılında yayımladığı bir habere göre, 2009 ile 2013 yılları arasında 50’den fazla ABD’li Yahudi kuruluşu, Batı Şeria’daki yerleşimcilere yaklaşık 220 milyon dolar transfer etti. Bu fonlar yalnızca yerleşim inşasına değil, aynı zamanda aşırı sağcı Yahudi eğitimine ve terör faaliyetlerinde bulunan İsrailli kişilerin ailelerine de yönlendiriliyor.
ABD’de bulunan birçok finans kurumu ve bireysel bağışçı, İsrail’e yapılan bu tür yardımlarda önemli bir rol oynuyor. Örneğin, Central Israel Fund ve Hebron Fund gibi kuruluşlar, örneğin El Halil’deki yerleşimlere milyonlarca dolar aktarmaktadır.
Artan Yerleşimci Suçlar
B’Tselem’in 2025 yılındaki raporuna göre, Batı Şeria’daki yerleşimci sayısı bir yılda %8 artış göstererek 730 binin üzerine ulaştı. Bu artış, özellikle son iki yılda, İsrail ordusunun Gazze’de sürdürdüğü şiddet eylemleri ile paralellik göstermekte. Filistinliler, bu durumun ülkelerinin uluslararası anlaşmalar çerçevesinde bağımsızlık kazanmasının önünde bir engel olduğunu ifade ediyor.
Gazze’de yaşanan olaylarla birlikte, Batı Şeria’daki yerleşim genişlemeleri ve Filistinlilerin yerinden edilmesi, uluslararası arenada tartışılan bir konu haline geldi. 2023 itibarıyla, İsrail ordusu ve yerleşimciler Batı Şeria’da geniş çaplı insan hakları ihlalleri gerçekleştirmekte ve bu durum, dünyanın gözü önünde devam eden bir kriz olarak durmakta. Uluslararası kamuoyunun bu konudaki durumu, çözüm sürecinde belirleyici bir faktör olmaya devam ediyor.
