Borsa Sarsılıyor: Fon Tasfiyeleri Yeni Bir Kriz Başlatabilir
Sonunda beklenen gelişme yaşandı ve piyasalarda büyük bir belirsizlik çığ gibi büyümeye başladı. Eski Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yönetiminin “Gözlerimi kaparım, vazifemi yapmam” anlayışı, yatırımcıların hırslarının ön planda olmasına neden oldu. Bu durumun sonucunda, altın değerinde buluşlar gerçekleştiren fon yöneticilerinin sorumsuz yönetimi, piyasayı ateşle oynamakla suçlanır hale getirdi.
Şu an itibarıyla, 7 şirketin yönettiği 200’den fazla fonda alım ve satım işlemleri askıya alındı. Bunun yanı sıra, 127 fon için tasfiye kararı alındı. Ancak, asıl derin sorun şimdi başlamakta. Yüz milyarlarca liralık varlığın tasfiye sürecinde piyasalara daha fazla zarar vermeden nakde çevrilmesi bekleniyor.
TEFAS verilerine göre, tasfiye kapsamındaki fonların toplam büyüklüğü 827 milyar lira. Bu rakamın yaklaşık 500 milyar lirası hisse senetleri üzerinde yoğunlaşırken, diğer kısmı mevduat, repo, nakit ve devlet tahvillerinde tutulmakta.
Yatırımcıları kaygılandıran durum, hisse portföylerinin içeriği. Bu portföylerin önemli bir kısmı, fiyatları aşırı yükseğe çıkarılmış, işlem hacimleri son derece düşük hisselerden oluşuyor. SPK’nın kararını duyurduğu sabah saatlerinde bu hisselerde işlem hacminin neredeyse sıfıra yaklaşması dikkat çekti.
Sorunun özü burada yatıyor: Sığ işlem hacmine sahip hisse senetlerini büyük miktarda satmak, almak kadar kolay değil. Fonlar yüksek kazanç dönemlerinde bu hisseler üzerinde büyük pozisyonlar alabiliyorken, şu anki durumda aynı miktarda hisseyi satmak çok daha karmaşık bir hal almış durumda. Yeterli alıcı bulunamaması ihtimali, satış sürecinin en büyük engeli haline gelmiş durumda.
Tasfiye sürecinde, hisse senetlerinin nakde çevrilmesi gerekecek ve düşük işlem hacmine sahip hisseler, yüklü satış emirleri nedeniyle fiyatlar üzerinde büyük baskı oluşturacak. Ayrıca, SPK’nın düzenlemeleri sayesinde her yatırımcı hangi fonda hangi hisselerin bulunduğunu önceden görebiliyor.
Bu nedenle, tasfiyelerin kısa sürede sona ermesi ve fonlarda bekleyen yatırımcıların sorunlarının çözülmesi kesin bir garanti sunmuyor. Bazı hisselerin satış süreci, aylar alabilirken, bazıları ise piyasada yer bulamayabilir.
Yatırımcılar, fonun mevcut değerinden değil, tasfiye sürecinin tamamlandığı günkü değeri üzerinden geri ödeme alacaklar. Bu durum, satışların fiyatları daha da aşağı çekmesiyle fonların değerini etkileyebilir. Hisselerin ve dolayısıyla fonların değeri dramatik bir şekilde düştüğünde, yatırımcıların elde edecekleri miktar, beklediklerinin çok altında kalabilir.
Kısacası, bugün piyasada görülen değer ile tasfiye gerçekleştiğinde kasaya girecek para arasındaki fark, bu sürecin en büyük açmazı olarak karşımıza çıkıyor.
