ABD’de Çinli Bilim İnsanlarına Mantar Kaçakçılığı İle Suçlama
ABD Adalet Bakanlığı, iki Çinli bilim insanının, tarımda ciddi zararlara yol açabilecek bir mantar türünü yasa dışı yollarla ülkeye sokmaya teşebbüs ettiklerini duyurdu.
Yasa Dışı Faaliyetler İddiası
33 yaşındaki Yunqing Jian ve 34 yaşındaki Zunyong Liu, Michigan Doğu Bölgesi Savcılığı tarafından “komplo kurmak, kaçakçılık, yalan beyanda bulunmak ve vize dolandırıcılığı” gibi suçlamalarla karşı karşıya kaldı.
Tarımsal Tehdit: Fusarium graminearum
Yetkililer, Jian ve Liu’nun insan sağlığına ve tarıma zarar veren “başak yanıklığı” (head blight) hastalığına neden olan Fusarium graminearum mantarını ABD’ye gizlice sokmaya çalıştığını bildirdi. Bu mantar, buğday, arpa ve pirinç gibi temel tarım ürünlerini etkileyerek büyük verim kayıplarına yol açabilir.
Bilimsel Kaygılar ve Riskler
FBI, bu mantarın “potansiyel tarımsal terörizm silahı” olarak sınıflandırıldığını belirtti ve hem insanlar hem de hayvanlar için ciddi sağlık riskleri taşıdığını ifade etti. Mantarın etkileri arasında mide bulantısı, karaciğer hasarı ve üreme sorunları yer alıyor.
Havalimanında Yakaladılar
FBI, Zunyong Liu’nun Temmuz 2024’te Detroit Havalimanı’nda şüpheli bitki örnekleri ile yakalandığını duyurdu. Yaptığı sorgulamada, Liu’nun bu materyali Michigan Üniversitesi’ndeki bir laboratuvarda araştırma yapmak üzere getirdiğini kabul ettiği belirtildi.
Üniversite İzinsiz Araştırmalara İmza Attı
Resmî belgelerde, Yunqing Jian ve Zunyong Liu’nun daha önce Çin’de bu mantarla ilgili ortak araştırmalar yaptığı vurgulandı. FBI, Liu’nun telefonunda bulunan “Değişen İklim Koşullarında Bitki-Patojen Savaşı” başlıklı bilimsel makaleye dikkat çekti. 2024 yılına ait mesajlar, Jian’ın mantarı Liu yakalanmadan önce Michigan Üniversitesi laboratuvarında yetiştirdiğini gösteriyor, ancak üniversitenin bu görev için gerekli izinlere sahip olmadığı belirtiliyor.
Liu’nun İadesi Mümkün Görünmüyor
Yunqing Jian, gözaltına alındıktan sonra ilk duruşması için mahkeme önüne çıkarıldı. Zunyong Liu ise sorgulama sonrası Çin’e geri gönderildi. ABD ve Çin arasında bir iade anlaşmasının bulunmaması, Liu’nun yargılanmasının zorlaşacağının sinyalini veriyor.
Ulusal Güvenlik Meselesi
ABD Başsavcısı Jerome Gorgon Jr, olayın bir “ulusal güvenlik meselesi” olduğunu belirterek, Jian’ın Çin Komünist Partisi üyesi olduğunu vurguladı. Gorgon, “Bu iki yabancı, Amerika’yı hedef alarak potansiyel bir tarımsal terör silahı kaçırmakla suçlanıyor,” dedi.
Vize Politikası Üzerine Tartışmalar
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çinli öğrencilere yönelik vizelerin “agresif bir şekilde” iptal edileceğini duyurdu. Pekin yönetimi, bu durumu “keyfi ve ayrımcı” olarak nitelendirdi. Trump yönetimi, göçmen politikasını güçlendirmek adına benzer adımlara da imza attı. Ayrıca, Harvard Üniversitesi’nde görevli Rus bilim insanı Kseniia Petrova, Paris’ten dönüşte beyan etmediği biyolojik örneklerle ilgili risk taşımakta.
