ABD-Çin Ticaret Anlaşmasında Kritik Tarih: 10 Kasım!
ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşı sonrasında 2025 yılında imzalanan geçici anlaşmanın süresi yaklaşıyor. Tarife ve karşı önlemlerin önemli bir kısmını askıya alan düzenleme, 10 Kasım 2026’da sona erecek. Bu durum, yalnızca iki ülkeyi değil, tarım ürünlerinden enerjiye, kritik minerallerden sanayi mallarına kadar küresel fiyatların izlenmesi gereken birçok ülkeyi de doğrudan etkileyebileceği anlamına geliyor.
Ateşkesin Son Tarihi: 10 Kasım
Geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen anlaşmayla, taraflar belli tarifeleri ve ticaret kısıtlamalarını durdurma yönünde uzlaşmıştı. Çin Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı çerçeveye göre mevcut düzenleme, 10 Kasım 2026’ya kadar geçerliliğini koruyacak. Ancak, bu tarihe kadar yeni bir uzatma ya da kalıcı bir anlaşmanın sağlanamaması durumunda, ticarette yüksek tarifelerin ve karşı tedbirlerin geri dönmesi muhtemel.
Piyasalar, 24 Eylül’de Washington’da gerçekleştirilecek Trump-Şi görüşmesini, sadece diplomatik bir buluşma olarak değil, Kasım ayındaki kritik dönemin öncesindeki en önemli müzakerelerden biri olarak değerlendiriyor.
Tarım Ürünleri Hedefi: 30 Milyar Dolar
Görüşmelerin en somut başlıklarından biri de Çin’in Amerikan tarım ürünlerine yaptığı alımlar. Taraflar daha önce Çin’in, soya fasulyesi dışındaki Amerikan tarım ürünlerinden yılda en az 17 milyar dolarlık alım yapması ve toplam ticaretin 28-30 milyar dolara ulaşması üzerine anlaşmıştı. Ancak bazı öngörüler, bu hedefin yalnızca 21,5 milyar dolarla sınırlı kalabileceği uyarısında bulunuyor. ABD yönetimi ise Pekin’in alımlarını artırdığı yönünde açıklamalarda bulunuyor.
Uçak Alım Sürecinde Gelişmeler
Ticaret anlaşmasının bir diğer önemli unsurunu da Çin’in 200 adet Boeing uçağı satın alma taahhüdü oluşturuyor. Yine yapılan açıklamalara göre, 140 uçaklık kısmı için sipariş süreci ileri aşamalara gelmiş durumda ve 10 uçak için resmi belgelerin onay süreci devam ediyor. Bu durum, anlaşmanın tamamen iptal edilmediğini ancak tamamının henüz sonuçlanmadığını gösteriyor.
Tarifelerin Yeniden Askıya Alınma Riski
Piyasalardaki endişeler, 10 Kasım sonrasında uygulanacak tarifelerin ne olacağına odaklanmışken, bu süreç yalnızca tüketim mallarını değil; teknoloji ürünleri, sanayi ekipmanları, kritik mineraller ve daha fazlasını etkileyen ticaret senaryolarını da kapsıyor. ABD ve Çin, son görüşmelerde stratejik olmayan bazı ürünlerde tarife indirimine yönelik yeni çerçeveler üzerinde çalışıyor. Ancak, Çin’in nadir toprak ihracatındaki sınırlamalar ve ABD’nin teknoloji kontrolleri, kapsamlı bir anlaşmanın önündeki en büyük engeller olarak duruyor.
Türkiye Açısından Etkiler
ABD-Çin ticaretindeki gelişmelerin Türkiye’ye doğrudan etkisi sınırlı görünse de, küresel emtia akışları üzerinden Türkiye’nin ekonomik durumu üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir. Çin’in ABD’den daha fazla tarım ürünü alması, dünya fiyatlarında yeni dengelerin oluşmasına neden olabiliyor. Türkiye için özellikle yem hammaddeleri ve pamuk gibi tarımsal ürünlerdeki fiyat değişimleri, ithalat maliyetleri üzerinde etkili olabilir.
24 Eylül Sonrası Süreç
Bu nedenle, Trump-Şi görüşmesinden çıkacak sonuçlar kadar, 10 Kasım’a kadar oluşturulacak takvim de büyük önem taşıyor. Gelecek olan ateşkes uzatılırsa, global ticarette yaşanan görece istikrarlı ortam devam edebilir. Ancak, taraflar uzlaşamaz ve tarifeler yeniden yükselebilirse, bunun etkileri yalnızca iki ülke arasındaki ticatille sınırlı kalmayabilir. Tarım ürünleri ve sanayi mallarındaki fiyat değişimleri dünya genelinde etkili olabilir. Türkiye açısından ise bu değişimin dünya emtia ve sanayi fiyatlarına nasıl yansıyacağı takip edilmesi gereken en önemli konu olacak.
