Diplomatik Gelişmeler: İran, Pakistan ve Rusya Üzerine Yoğun Temaslar
Pazartesi günü St. Petersburg’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelen İran Dışişleri Bakanı Cevad Arakçi, görüşmeden önce İslamabad’a iki günlük ziyarette bulundu ve burada Pakistanlı yetkililerle görüşmeler gerçekleştirdi. Ziyaretler arasında Umman’ın başkenti Muskat’ta da önemli temaslar yapıldı.
Muskat’taki görüşmelerde, nükleer meselelerin arka planda bırakılmasının yanı sıra Hürmüz Boğazı, bölgesel güvenlik garantileri ve potansiyel çözümler üzerine odaklanıldığı ifade edildi.
Pakistan’ın Rolü Önem Kazanıyor
İran, ABD ile savaşın sona erdirilmesi amacıyla son önerisini Pakistan aracılığıyla iletti. İslamabad, 11 Nisan’daki doğrudan müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, iki ülke arasında mesaj iletimine devam edecek.
ABD Başkanlığı Sözcüsü Olivia Wales, önerinin içeriği hakkında açıklama yapmazken, ABD’nin “medya üzerinden müzakere yapmayacağını” ve İran’ın nükleer silah edinimini durdurmaya yönelik bir anlaşma yapılmadan herhangi bir konuda uzlaşmaya varılmasının mümkün olmadığını belirtti. ABD Başkanı Donald Trump, nükleer müzakerelerin ertelenmesinin söz konusu olmadığını vurgulayarak, nükleer silahlarının sınırlı tutulması şartı sağlanmadıkça görüşmenin faydasız olacağını ifade etti.
Zamana Karşı Yarışan Diplomasi
Trump, İran’ın askeri operasyonlarına devam edebilmesi için 1 Mayıs’a kadar Kongre onayı almak zorunda. Cumhuriyetçi üyelerin çoğu şu ana kadar Trump’a destek verse de, bazıları bu desteğin 60 günle sınırlı olabileceğini ifade ediyor.
Arakçi’nin Pakistan’da yaptığı ziyaret kapsamında Başbakan Şahbaz Şerif, Başbakan Yardımcısı İshak Dar ve Ordu Komutanı Asım Münir ile bir araya gelerek müzakerelerde Pakistan’ın kritik bir rol oynadığını vurguladı. Önceki görüşmelerdeki ilerleme kaydedilememesinin, ABD’nin “aşırı taleplerine” bağlı olduğunu belirtti.
Genişleyen Diplomasi Ağı
Dışişleri Bakanı Arakçi, son üç gün içinde Katar, Suudi Arabistan, Mısır ve Fransa’nın dışişleri bakanlarıyla da telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Katar Başbakanı, deniz yollarının müzakere ve baskı aracı olarak kullanılmamasına yönelik uyarılarda bulundu.
Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının enerji ihracatını olumsuz etkilediğini ve önceliklerinin deniz güvenliği ile Hürmüz Boğazı’nın açılması olduğunu belirttiler. Uzmanlar, Tahran’ın bu diplomatik çabalarının, 2015 tarihli nükleer anlaşmanın çöküşünden alınan dersler ışığında şekillendiğini ve İran’ın bölgesel destek arayarak diplomatik bir alanda yalnızlaşmaktan kaçınmaya çalıştığını dile getirdi.
Rusya’nın Rolü ve Kritik Tarihler
Rusya’nın müzakerelerdeki pozisyonu, nükleer anlaşmadaki teknik rolü ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki veto yetkisi açısından önemli görülmekte. Görüşmelerde, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının Rusya’ya devri gibi konuların da ele alınacağı belirtiliyor.
Önümüzdeki kritik tarihler arasında 1 Mayıs’ın yanı sıra Trump’ın Mayıs ortasında gerçekleştireceği Çin ziyareti ve yaklaşan Hac mevsimi yer alıyor. Müzakerelerin büyük bir kısmının medyadan uzak bir şekilde ilerlemesi bekleniyor.
