NASA’nın Uzay Aracı Kontrolsüz Geri Dönüşte: Van Allen Probe A Hakkında Bilgiler
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), yıllar önce fırlatılan Van Allen Probe A uzay aracının, Dünya atmosferine kontrolsüz bir şekilde geri döneceğini duyurdu. Yaklaşık 600 kilogram ağırlığındaki bu uzay aracının atmosfere girmesi bekleniyor.
NASA’nın yaptığı açıklamada, uzay aracının büyük kısmının giriş sırasında yüksek sıcaklık nedeniyle yanarak parçalanmasının öngörüldüğü ancak bazı bileşenlerin yeryüzüne ulaşma ihtimalinin bulunduğu ifade edildi. Uzmanlar, düşen bir parça nedeniyle bir insanın zarar görme olasılığını yaklaşık 4 bin 200’de 1 olarak hesapladı; bu riskin geçmişteki uzay enkazı durumlarına kıyasla biraz daha yüksek olduğu ancak yine de düşük kabul edildiği belirtildi.
Uzay izleme şirketi LeoLabs’ta çalışan Darren McKnight, geçmişte atmosfere giren uzay araçlarında bu tür bir riskin, bazı durumlarda 1/1000 seviyelerine kadar çıktığını fakat herhangi bir olaya rastlanmadığını belirtti.
Van Allen Probe A, 2012 yılında ikiz uzay aracıyla birlikte uzaya fırlatıldı. Görevi, Dünya’nın manyetik alanında hapsolmuş yüksek enerjili parçacık kuşaklarını incelemekti. Bu kuşaklar, Dünya’yı kozmik radyasyon, güneş fırtınaları ve Güneş’ten gelen yüklü parçacık akımlarına karşı koruyan önemli bir kalkan işlevi görüyor. NASA, bu görev sırasında önemli bilimsel keşiflere imza attı.
Beklenenden Erken Dönüş
Uzay aracının görevi 2019 yılında sona erdi; NASA başlangıçta Van Allen Probe A’nın 2034 yılına kadar yörüngede kalacağını öngörüyordu. Ancak Güneş’teki daha güçlü faaliyetler, üst atmosferdeki sürtünmeyi artırarak aracın yörüngesini beklenenden daha hızlı yitirmesine yol açtı. 2024’te Güneş’in güneş maksimumu evresine ulaşacağı tahmin ediliyor.
NASA, görevin başından itibaren uzay aracının atmosfere girerek yanmasını planlamıştı. Bu strateji, uzay enkazının aktif uydularla veya Uluslararası Uzay İstasyonu ile çarpışma riskini azaltmayı amaçlıyor. İlk tahminler, Van Allen Probe A’nın Salı akşamı atmosfere girebileceğini; NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri, girişin Çarşamba gece saatlerine denk geleceğini öngörüyor.
Uzay Enkazı Sorunu ve Geçmişten Örnekler
Uzmanlar, atmosfere giren uzay enkazlarının yeryüzüne ulaşmasının sanılandan daha sık yaşandığını belirtiyor. 2024 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan atılan bir parça, atmosfere girdikten sonra ABD’nin Florida eyaletindeki bir evin çatısını delmişti. Araştırmalar, her hafta ortalama bir roket gövdesi veya uydu parçasasının atmosfere girerek yeryüzüne ulaştığını gösteriyor.
